« ليلة الجهني » نيز گويند به شرحي كه در حديث أبو حمزهء ثمالى آمده است « 1 » . سه سال تأخير نزول آغاز وحى رسالى ( بعثت ) در 27 ماه رجب ، 13 سال پيش از هجرت ( 609 ميلادي ) بود « 2 » ، ولى نزول قرآن به عنوان كتاب آسمانى ، سه سال تأخير داشت . اين سه سال را به نام « فترت » « 3 » مىخوانند . پيامبر صلّى اللّه عليه وآله در اين مدت دعوت خود را سرّى انجام مىداد تا آيهء « فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ » « 4 » نازل شد ودستور اعلان دعوت را دريافت كرد « 5 » . أبو عبد اللّه زنجانى گويد : « پس از نزول آيهء « اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ . . . » « 6 » تا مدت سه سال قرآن نازل نشد واين مدت را فترت وحى مىنامند ؛ سپس قرآن به صورت تدريجي نازل گرديد كه مورد اعتراض مشركين قرار گرفت » « 7 » . چنان‌كه در آيهء « لَوْ لا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً واحِدَةً » « 8 » به آن أشارت رفت .

--> ( 1 ) ر - ك : وسائل الشيعة ج 10 ص 355 . التمهيد ج 1 ص 108 . ( 2 ) در اين كه بعثت در 27 ماه رجب اتفاق افتاده است ، روايات بسيارى وارد شده ودر آن‌ها عبادات ويژه‌اى سفارش شده است ؛ زيرا آن روز را پيوسته باب فتح بركات دانسته‌اند . ( ر . ك : ابن الشيخ ؛ الأمالي ؛ ص 28 . كافى ؛ ج 4 ، ص 149 . بحار الأنوار ؛ ج 18 ، ص 189 . وسائل الشيعة ؛ ج 7 ، أبواب الصوم المندوب ، باب 15 ، حديث 7 - 1 . مناقب ابن شهرآشوب ؛ ج 1 ، ص 150 . سيرهء حلبيّة ؛ ج 1 ، ص 238 . منتخب كنز العمال در حاشيهء مسند أحمد ؛ ج 3 ، ص 362 ) ؛ ولى أبو جعفر طبري آملي ( 224 - 310 ) روايتي دارد كه به استناد آيهء 41 سورهء انفال « وَما أَنْزَلْنا عَلى عَبْدِنا يَوْمَ الْفُرْقانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ » آغاز بعثت را روز 17 رمضان دانسته است ؛ زيرا اين آية دربارهء جنگ بدر كه در همين زمان اتفاق افتاد ، نازل شد وظاهرا أبو عبد اللّه زنجانى آن را تأييد كرده است ( تاريخ القرآن ؛ ص 7 ) . ولى آيهء كريمه صرفا اشاره دارد كه در اين روز آيه‌هايى از قرآن دربارهء انفال وديگر شؤون مربوط به جنگ بر پيامبر نازل شده است ؛ اما دربارهء آغاز نزول قرآن يا بعثت در اين روز سخنى در بين نيست ( التمهيد ؛ ج 1 ، ص 106 ) . ( 3 ) فترت به معناى سستى وكاهش يافتن است . در اينجا كناية از قطع تداوم وحى قرآني مىباشد . ( 4 ) حجر 15 : 94 . ( 5 ) ر . ك : سيره ابن هشام ؛ ج 1 ، ص 280 . أبو الحسن علىّ بن إبراهيم القمي ؛ تفسير قمى ؛ ذيل آيهء 94 سورهء حجر . مناقب ابن شهرآشوب ؛ ج 1 ، ص 40 . ( 6 ) علق 96 : 1 . ( 7 ) تاريخ القرآن ؛ ص 9 . ( 8 ) فرقان 25 : 32 .